An toàn phòng cháy chữa cháy khi sử dụng và sạc xe máy điện tại hộ gia đình

Hiện nay, tại các đô thị lớn, không khó để bắt gặp hình ảnh hàng dài xe máy điện được sạc qua đêm tại hành lang chung cư, trong phòng khách hoặc ngay dưới gầm cầu thang của các hộ gia đình.

Thực tế đã chứng minh, chỉ cần một sơ suất nhỏ trong kỹ thuật sạc hoặc sử dụng pin kém chất lượng, hậu quả để lại là vô cùng khôn lường như vụ cháy xe điện ngày 29/07/2025 tại Phường Tân Hòa, Tp.Hồ Chí Minh, chiếc xe máy điện để tại tầng trệt căn nhà 2 lầu bất ngờ bị cháy. Người bên trong căn nhà không thể thoát ra ngoài bằng cửa chính, chạy lên các tầng cao, leo qua ban công nhà hàng xóm để thoát thân. Điểm chung của các vụ việc này là thời điểm xảy ra vào ban đêm và vị trí sạc nằm ngay lối thoát nạn duy nhất của căn nhà.

 

 

Hình ảnh hiện trường vụ cháy xe máy điện tại Phường Tân Hòa

Nguy cơ cháy nổ từ việc sạc điện qua đêm

Việc sạc điện qua đêm là thói quen của đại đa số người dùng để đảm bảo xe đầy pin cho ngày làm việc mới. Tuy nhiên, đây là khoảng thời gian "vàng" cho các thảm họa vì:

Lỗi kỹ thuật từ pin/ắc quy: Sau thời gian dài sử dụng, các tấm ngăn trong pin có thể bị hỏng dẫn đến hiện tượng "thoát nhiệt" (thermal runaway), gây cháy nổ chỉ trong vài giây.

Quá tải đường dây: Hệ thống điện gia đình thường không được thiết kế để chịu tải liên tục ở cường độ cao trong thời gian dài, dễ gây nóng chảy lớp vỏ cách điện.

Thiếu sự giám sát: Khi ngủ say, chủ nhà không thể phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường như mùi khét, khói hoặc tiếng nổ nhỏ từ thiết bị sạc.

Hướng dẫn các biện pháp an toàn PCCC trọng tâm

Để đảm bảo an toàn cho bản thân và gia đình, mỗi hộ gia đình cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc sau:

Vị trí sạc: Sạc xe ở nơi thông thoáng, cách xa các vật dụng dễ cháy (chăn màn, đồ gỗ, hóa chất) ít nhất 0,5m. Tuyệt đối không sạc xe gần cửa ra vào hoặc lối thoát nạn duy nhất.

Thời điểm sạc: Hạn chế sạc qua đêm. Nếu bắt buộc phải sạc, nên sử dụng các ổ cắm có chế độ hẹn giờ tự ngắt hoặc lắp đặt thiết bị cảnh báo cháy sớm tại khu vực sạc.

Quy trình sạc: Cắm phích cắm vào nguồn điện trước, sau đó mới kết nối đầu sạc vào xe. Khi rút, thực hiện ngược lại. Không sạc ngay khi vừa đi xe về (pin còn nóng), hãy để pin nguội khoảng 15-20 phút.

Chỉ sử dụng bộ sạc chính hãng đi kèm theo xe: Tuyệt đối không dùng các bộ sạc "chế", sạc không rõ nguồn gốc có thông số điện áp không tương thích.

Định kỳ kiểm tra hệ thống pin/ắc quy: Nếu thấy pin có dấu hiệu phồng, nứt hoặc xe đi nhanh hết điện bất thường, cần thay thế ngay tại các cơ sở uy tín.

Lắp đặt Aptomat riêng:Khu vực sạc xe nên có một Aptomat chống quá tải và chống rò điện riêng biệt để ngắt nguồn ngay khi có sự cố.

Trang bị thiết bị chữa cháy:Mỗi gia đình cần có ít nhất một bình chữa cháy (loại bình chuyên dụng dập tắt đám cháy pin xe điện) và mền chống cháy, cát đặt gần khu vực để xe.

Các bước xử lý khi có sự cố cháy nổ pin sạc xe máy điện

Việc dập lửa cho xe máy điện phức tạp hơn so với xe máy xăng thông thường chủ yếu là do đặc tính của pin lithium-ion vì loại pin này có mật độ năng lượng cao và dễ bị "thoát nhiệt" khi bị hỏng hoặc sạc sai cách.

Hướng dẫn dập tắt sự cố liên quan đến xe máy điện

Quan trọng hơn, phản ứng cháy xảy ra ở bên trong pin lithium-ion không cần oxy để duy trì. Vì vậy, khi xử lý cháy nổ liên quan đến xe máy điện, mọi người cần chú ý các bước như sau:

Nhanh chóng di chuyển các phương tiện xung quanh ra khỏi vị trí xe máy điện đang cháy một khoảng cách an toàn từ 15-20m bởi khi cháy xe, pin xe điện có thể phát nổ và bắn ra các mảnh vỡ, hóa chất nguy hiểm. 

Nếu xe đang sạc, hãy ngắt nguồn điện cung cấp cho bộ sạc. Gọi ngay cho lực lượng phòng cháy chữa cháy chuyên nghiệp qua số 114. Trước khi lực lượng cứu hỏa đến, bạn và những người xung quanh có thể áp dụng một số phương pháp dập lửa như dùng bình chữa cháy chuyên dụng cho pin lithium-ion.

Một số loại bình chữa cháy chuyên dụng cho pin xe máy điện

Hiện nay, Hiệp hội Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Việt Nam (VFRA) cho biết, thị trường đã bán những loại bình chữa cháy dành riêng cho xe máy điện như bình chữa cháy Orion OR-6, Eco Fire 6, F500 EA,... cho phép dập tắt đám cháy trong vòng 4 phút. Tuy nhiên, giá thành của loại bình cứu hỏa chuyên dụng cho xe máy điện lại khá đắt, dao động từ 1-3,3 triệu đồng (tùy vào dung tích) thường gấp 5-6 lần so với bình chữa cháy thông thường.

Ngoài ra, một lượng lớn cát hoặc đất ẩm cũng có thể dập đám cháy xe điện nhưng trong một số điều kiện nhất định, bao gồm việc phải tác động để xe đổ xuống sàn và phải sử dụng lượng cát lớn để bao phủ toàn bộ đám cháy. Sau đó, duy trì độ ẩm của cát và đất bằng cách tưới thêm nước.

Cuối cùng, ngay cả khi ngọn lửa đã tắt, mọi người vẫn cần giữ khoảng cách an toàn vì pin có thể tái bùng phát bất cứ lúc nào. Vì vậy, việc trang bị kiến thức và các phương tiện phòng cháy chữa cháy phù hợp là rất cần thiết để đảm bảo an toàn cho bản thân và cộng đồng khi sử dụng xe máy điện.

Hãy nhớ: "Phòng cháy hơn chữa cháy" – An toàn của gia đình nằm trong tay bạn!

Hoàng Đình Phương